Каржы сауда лексикасы соңғы

177 ТҮРКІ ҚАРЖЫ-САУДА ЛЕКСИКАСЫ Қырдалау (Түрікм.: Красн., Небид., Жеб.) «ақша ұсақтау, майдалау»: Ақшаңыз ірі болса, қырдалап алу оңай ғой (Түрікм., Красн.) (ҚТАС 456). Қырдаламақ оғыз тілдерінде «затты ұсақтап кесу» дегенді білдіреді, сол мағынадан «ақша ұсақтау» деген сема шыққан: Түрікмен тілінде ғырдамақ «аршу, майдалау, ұсақтап кесу» (ТРС 234). Әзірбайжанша хырдаламаг «кішкентай бөліктерге ұсақтау, бөліктерге бөду; ақша ұсақтау»(АзРС 1962). Түрік тілі диалектілерінде hırdalamak «бұзу, быт-шыт ету». Парсы тілінде хырда/хурда «бір нәрсенің бөліктері» дегенді білдіреді. Содан түрік әдеби тілінде хурда «металл сынықтары», хурдажы «заттардың сынықтарын жинаушы» шыққан. Майдалау «ақшаны ұсақтау, уату» (ҚТТС 575). К. Юдахин сөздігінде парсы тіліндегі майда сөзімен бай­ ланыстырылған майдалау етістігі осы мағынада Орта Азия түркі тілдерінде қолданылады (ақша ұсақтау мағынасында түркі тілдерін­ де кеңірек таралған. Бұл қолданыс қырғыз (акча майдалоо), қарақалпақ (ақшаны майдалап бер), өзбек (пулни майдаламоқ), түрікмен (жүзлүги майдаламақ), ұйғыр (пулни майдала-), сондай-ақ қазақ тілінде кездеседі. Ал басқа түркі тілдерінде, мысалы татар, башқұрт, ноғай тілдерінде майдала- / майҙалау етістігі бар, бірақ ол тек «ұсақтау, майдалау» деген тура мағынада қолданылады, ақшаға қатысты емес. Түрік, әзербайжан және гагауз тілдерінде «ақша ұсақтау» мағынасында бұл етістік қолданылмайды, олардың орнында parayı bozdurmak (түр.), pulu xırdalamaq (әзерб.) сияқты басқа етістіктер жұмсалады: Қырғыз т. майдала - «акча майдалау» (КРС ІІ 11). Қарақалпақ т. майдала - «ақшаны майдалап бер» (КкРС 442). Өзбек майдаламоқ «ақшаны майдалау» (УРС 249). Түрікмен т. майдала - «ақшаны майдалау»: йүзлүги майдаламақ «жүздікті майдалау» (ТРС 439).